Niza-partner Farai Maguwu (36) is oprichter van het Zimbabwaanse Centre for Research and Development (CRD) en was deze week op bezoek in Nederland. Het CRD is een van de weinige lokale organisaties die actief is in de beruchte diamantmijnen in de Marange streek en daar onderzoek doet naar en rapporteert over de gewelddadigheden.
Levensgevaarlijk werk
In de afgelopen jaren is Farai Maguwu al eerder opgepakt en gevangen gezet. Ondanks de zeer ernstige dreigementen aan zijn adres, zoekt Farai Maguwu nog steeds de buitenlandse publiciteit op om aandacht te vragen voor het lot van de Zimbabwaanse bevolking. Niza interviewde hem over zijn gevaarlijke werk in Zimabwe.
Niza: Hoe is de situatie nu in de diamantmijnen in Marange?
“Er is nog steeds veel geweld in de diamantmijnen, alleen nu in een andere vorm. Toen de militairen in 2008 het gebied met grof geweld overnamen en schoonveegden leek het wel een burgeroorlog. Lokale diamantgravers die al jaren actief waren in het gebied werden opeens verjaagd, gemarteld of zelfs gedood. Tussen 2006 en 2008 zijn er honderden ‘illegale’ diamantgravers vermoord.”
Waakhonden
“Pas toen de verhalen hierover naar buiten kwamen en de internationale gemeenschap zich er mee ging bemoeien, trok het leger zich terug en nam het geweld af. Maar er is nog steeds geweld in het gebied, alleen nu door de particuliere veiligheidsorganisaties die worden ingehuurd door de mijnbouwbedrijven. Zij maken gebruik van agressieve waakhonden die ze loslaten op de diamantgravers die zich op het terrein van mijnbouwcorporaties bevinden. In de afgelopen periode zijn zeker 20 mensen gedood door deze honden.”
Militaire syndicaten
“In Zimbabwe is het een publiek geheim dat militairen door middel van sinistere syndicaten steeds meer verwikkeld zijn in de illegale smokkel van diamanten. Ze dwingen diamantgravers voor hun te werken tegen een schamel loon. 's Nachts knippen de militairen het gaas van de hekken rondom de mijnen open. Deze mijnen zijn in handen van de mijnbouwcorporaties. Onder toezicht van de militairen dringen de diamantgravers het terrein illegaal binnen om naar diamanten te graven. Als ze door de particuliere beveiligers worden betrapt worden de waakhonden losgelaten, terwijl de militairen buiten schot blijven.”
Niza: Hoe is op dit moment de politieke situatie in Zimbabwe voor NGO’s zoals het CRD?
“Er is sinds 2008 meer speelruimte gekomen. In dat jaar is de oppositiepartij MDC deel gaan nemen in de regering van ZANU-PF waarvan Mugabe partijleider is. Veel van deze MDC-politici hebben hun wortels liggen in het maatschappelijk middenveld en onderhouden nog steeds contacten hiermee. Dit heeft de weg geopend voor meer politieke invloed op de huidige regering.
Meer speelruimte
“Met de presidentsverkiezingen in aantocht zijn de ZANU-leiders nu meer de dialoog aangegaan met de maatschappelijke organisaties. Ze zijn bang dat de MDC teveel politieke steun gaan krijgen. Hierdoor is de politieke speelruimte voor het maatschappelijk middenveld toegenomen. Zo zijn een aantal Zimbabwaanse NGO’s, waaronder het CRD onlangs nog lid geworden van het wereldwijde NGO-netwerk Publish What You Pay. Dat was 5 jaar geleden ondenkbaar.”
Farai Maguwu ontvangt op 1 november in New York de Human Rights Watch Allison des Forges Award 2011.